Inzichten
Wanneer een design system loont en wanneer het overkill is
Een design system is een set vaste afspraken en kant-en-klare onderdelen, zodat iedereen die iets voor je merk maakt hetzelfde bouwt. De term valt meestal voor het eerst in een offerte. Dan wil je weten of dit jou aangaat. Soms is het antwoord ja. Vaker is het een dure omweg. Aan welke kant jij staat, kun je natellen.
Het herkenbare beeld is een logo dat op drie plekken net iets anders staat. Op je site. In je laatste offerte. Op de bus van je monteur. Niemand heeft daartoe besloten. Elke plek is in een ander jaar gemaakt, door een andere partij, met de versie die toen voorhanden was. Dat is het probleem waar een design system voor bestaat, en meteen de sleutel tot de vraag wanneer het loont.
Wat een design system vastlegt
Een stijlgids beschrijft hoe je merk eruitziet, van kleuren en letters tot een paar regels over knoppen. Een design system gaat verder. Het levert die onderdelen kant en klaar aan, met de afspraak wie ze mag wijzigen. Het verschil zit dus niet in de plaatjes maar in het beheer. Een stijlgids kun je uitprinten en in een la leggen. Een design system moet iemand bijhouden, anders staat er na een jaar iets anders op je site dan in het document, en is dat document geen afspraak meer maar een herinnering.
Dat beheer is meteen de reden dat de gebruikelijke vuistregels niet kloppen.
Wanneer een design system loont
De drempel ligt niet bij een aantal pagina's of een omzetgrens. Hij ligt bij het aantal mensen dat aan je merk werkt. Werkt er één iemand aan, dan zit het systeem in zijn hoofd. Dat gaat vanzelf goed. Vanaf de derde maker lopen de versies uiteen, zonder dat iemand daartoe heeft besloten, zonder dat iemand het terugdraait en zonder dat iemand nog weet welke versie de echte is. Tachtig pagina's onder één beheerder vragen er niet om. Vier pagina's met vijf makers wel.
Die drempel staat bijna nergens, en daar is een reden voor. Wie over design systems schrijft, ontwerpt of bouwt meestal zelf. Die krijgt zelden de rekening onder ogen die er drie jaar later nog elk kwartaal uit rolt. Wij verkopen dit ook. Lees onze grens dus net zo kritisch. Een design system is geen ontwerpklus maar een onderhoudsverplichting. Wie hem als ontwerpklus koopt, betaalt twee keer.
Wanneer een design system overkill is
Voor een site die één persoon bijhoudt is het overkill. Dat lees je bijna nergens. Wie over design systems schrijft, legt vooral uit waarom je er een nodig hebt, en laat de ondergrens onbenoemd.
Die grens is er wel. Onder de drempel betaal je voor beheer dat niemand uitvoert, en krijg je er een document bij dat na een jaar stilletjes niet meer klopt. Wil je dat je site meegroeit met je bedrijf, dan zit de winst in de opzet en niet in een systeem erbovenop.
Aantal makers | Wat daarbij past |
|---|---|
Eén, en één kanaal | Een stijlgids van twee pagina's |
Twee, site plus drukwerk | Vaste onderdelen om te kopiëren |
Drie of meer, meerdere kanalen | Een design system met één eigenaar |
Niemand die het bijhoudt | Eerst een eigenaar, dan pas een keuze |
)
Een site die klanten oplevert.
Laat ons een keer meekijken. Je hoort direct wat wij anders zouden doen, en waarom.
Wat een design system kost
Een bedrag zul je nergens vinden, ook hier niet. Dat is geen ontwijking. De bouw is de kleinste post; het onderhoud loopt door zolang het systeem bestaat. Dezelfde bouwsom is goed besteed als iemand het systeem bijhoudt, en weggegooid als niemand dat doet. Vraag dus niet naar de bouwsom. Vraag wie het daarna bijhoudt, en wat dat per jaar is.
Zelf rekenen kan wel. Die som zegt meer dan een offerte. Tel hoe vaak iemand dit jaar dezelfde knop of dezelfde kleur opnieuw heeft gemaakt. Zet daar een uur naast. Kom je op vijf uur per jaar, laat het dan liggen. Kom je op vijftig, dan verdien je de bouw binnen twee jaar terug. Wat wij bij een nieuwe site standaard vastleggen staat op onze websitepagina.
Hoe voorkom je dat het verstoft
Elk design system verstoft zonder eigenaar. Dat is een meting, geen mening. Sparkbox vroeg het in 2022 aan 219 mensen die er dagelijks mee werken. Van hen had 36 procent geen afgesproken manier om iets toe te voegen. Maar 16 procent hield bij of het systeem gebruikt werd. Zonder die afspraken bouwt iedereen zijn eigen variant ernaast, en staat het origineel binnen een jaar stil.
De gebruikers in diezelfde meting zijn er even duidelijk over. Ruim een derde noemt de documentatie slecht. Een even grote groep weet niet wat er oud of kapot is. Een systeem dat verstoft laat je merk verouderd lijken, en dat was precies het probleem waarvoor het gekocht werd. Wijs dus eerst één eigenaar aan. Elke andere volgorde koopt uitstel.
Hoe wij dit zelf doen
En wij zelf? Elke site die wij bouwen krijgt een eigen design system, zorgvuldig opgebouwd rond dat ene merk. Kant en klaar bestaat daarin niet. Voor ons eigen merk is er geen apart systeem nodig, want de huisstijl staat vast en één persoon beheert hem. Dat scheelt. Twee keer dezelfde rekensom, met twee verschillende uitkomsten.
Heb je een design system nodig?
Dat weet je na één telling. Zet je site, je laatste offerte en je bedrijfspagina naast elkaar en tel hoeveel mensen er iets voor je merk maken. Eén maker, dan is een stijlgids van twee pagina's genoeg. Drie of meer, dan is de vraag niet óf je iets vastlegt, maar wie het gaat beheren.
Die telling is precies waar wij een kennismaking mee beginnen. Breng hem mee. Dan leggen we hem naast je merk, en hoor je welke van de drie vormen bij jullie past en wat die wel en niet hoeft te kosten.
Wie het bijhoudt en wat het kost
Wat is het verschil tussen een huisstijl en een design system?
Een huisstijl legt vast hoe je merk eruitziet. Een design system levert de onderdelen waarmee anderen dat kunnen bouwen, plus de afspraak wie ze mag wijzigen. Een huisstijl kun je uitprinten en in een la leggen. Een design system moet je onderhouden, anders staat er na een jaar iets anders op je site dan in het document.
Heeft een kleine website een design system nodig?
Een site die één persoon bijhoudt heeft genoeg aan een stijlgids van twee pagina's met je kleuren, je lettertypes en drie regels over knoppen. Een design system verdien je pas terug als meerdere mensen los van elkaar iets maken. Onder die grens betaal je voor beheer dat niemand uitvoert.
Wat kost een design system?
Prijzen staan nergens online, want de bouw is niet de grootste post. Reken op een eenmalig ontwerp plus uren die elk kwartaal terugkomen. Vraag een aanbieder daarom niet wat de bouw kost, maar wie het na oplevering bijhoudt en wat dat per jaar is.
Hoe voorkom je dat een design system verouderd raakt?
Wijs één eigenaar aan en spreek af hoe iemand er iets nieuws in krijgt. In de meting van Sparkbox uit 2022 had 36 procent van de systemen geen afgesproken manier om bij te dragen. Zonder die afspraak maakt iedereen zijn eigen variant ernaast en verstoft het origineel.
Kun je met een stijlgids beginnen en later uitbreiden?
Beginnen met een stijlgids werkt goed en kost weinig. Leg eerst je kleuren, je lettertypes en je knoppen vast in één document. Groeit het aantal mensen dat eraan werkt, dan zet je diezelfde afspraken om in onderdelen die ze kunnen kopiëren. Andersom werken kost meer.